Tytsjerk is een Fries dorp met volgens de meest recente gegevens 1525 inwoners (31 december 2009).
In vergelijking met januari 2009 (1515 Tytsjerksters) is dit - voor 't eerst in vele jaren - een kleine aanwas van 10 personen.
Het inwonertal is sinds 1978 met 307 zielen verminderd
(zie ook: Loop der bevolking in Tietjerk, 1900-1978) .
Tytsjerk is niet bepaald een wereldstad, ook lang niet het grootste dorp van Friesland, maar in vroeger eeuwen moet het wel een plaats van betekenis zijn geweest.
Aangezien de gemeente Tytsjerksteradiel ernaar genoemd is, was het waarschijnlijk ooit de hoofdplaats van deze "grietenij".
De plaatsnaam is weleens enigszins gewijzigd, de laatste keer in 1987 toen de grotendeels Friestalige gemeente de Nederlandse namen van de dorpen in het Fries vertaalde. Voor ons dorp een beetje verwarrend, want naast de toen officiële Nederlandse naam Tietjerk, die vooral bij Nederlanders uit andere provincies om bepaalde redenen nogal eens de lachspieren in werking zette, bestond toen de Friese naam Tietsjerk, die in iets kleinere letters onder de Nederlandse werd vermeld op het naambord aan het begin van het dorp. Toen de officiële naam in 't Fries moest, werd die ie ineens veranderd in een y. Vermoedelijk heeft men gezegd: de i-klank wordt kort genoeg uitgesproken om er een y van te maken, volgens de nu geldende Friese spelling.
Of dit altijd zo is, valt te betwijfelen, er zijn ook Friessprekers die er toch een soort tweeklank van maken, wat Tietsjerk zou rechtvaardigen, maar waarschijnlijk heeft men van officiële zijde geheel af willen rekenen met de lachlust van bovengenoemde mede-Nederlanders.
Er zijn historisch gezien meer aanwijzingen, dat de Friese naam als Tietsjerk zou behoren te worden gespeld.
De meest recente lezing is, dat het dorp vroeger Tziezerek zou hebben geheten. Maar het staat me nog helder voor de geest, dat er zo'n 20 tot 24 jaar geleden in de gemeentegids stond, dat het dorp in de Middeleeuwen de naam Thiakerka of Tiakerka droeg, hetgeen dan verwees naar een heilige die Thialdus of Titus zou hebben geheten, of misschien Thialda of Titia.
Aangezien het naastliggende dorp Ryptsjerk in oude tijden Riperkerka heette, klinkt dit laatste meer waarschijnlijk.
Tenslotte een paar bijnamen die de inwoners van Tytsjerk binnen de provincie al van oudsher sieren: Biezesnijers en Skieppekoppen.
Beide zullen met alhier destijds algemene middelen van bestaan te maken hebben gehad: rietsnijden en schapenteelt.
Bovenstaand staatje is overgenomen uit een in 1980 verschenen werkje over ons dorp, genaamd:
'Een kwestie van eer en schande. Nieuwjaarsborden in Tietjerk: een recent gebruik'
- scriptie van de vroeger hier wonende Irene Cieraad (toen doctoraal studente in de culturele antropologie aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam) en uitgegeven als Volkskundig Bulletin van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Men ziet hier de bevolking behoorlijk stijgen in de zestiger en zeventiger jaren, maar nadien is die geleidelijk weer gaan afnemen.
